O jakie informacje mamy prawo wystąpić do urzędów [cz. 1]

Niejednokrotnie zdarza się, że napotykamy sytuacje, w których zastanawiamy się, co i dlaczego w danej sprawie zrobiły organy administracji publicznej. Czasami odpowiedzi możemy znaleźć na stronach urzędowych, jednak często informacje na temat ważnych dla nas spraw nie są tam publikowane. Narzędziem umożliwiającym uzyskanie potrzebnej nam wiedzy może być wtedy wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Złożenie wniosku jest bezpłatne i bardzo proste.

 

O jakie informacje mamy prawo wnioskować do urzędów?

Organy władzy publicznej i inne wymienione w ustawie o dostępie do informacji publicznej podmioty (np. ministerstwo, starostwo, prezydent miasta, rada gmin, klub seniora podległego pod urząd miasta itp.) mają obowiązek udostępniania tzw. informacji publicznej, czyli informacji o sprawach publicznych. Część informacji jest udostępniana w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) lub w Centralnym Repozytorium Informacji Publicznej, jednak prawdopodobnie nie znajdziemy tam znacznej części poszukiwanych przez nas informacji. W takiej sytuacji możemy skorzystać z wniosku o udostępnienie informacji.

Złożenie wniosku umożliwia nam uzyskanie informacji publicznej, obejmującej w szczególności dane dotyczące:

  • polityki władzy publicznej (samorządowej i rządowej) – m.in. planowanych działań i opracowywanych aktów prawnych;
  • działania organów władzy publicznej i innych podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej – m.in. ich kompetencji, struktury, sposobu organizacji pracy, zasad funkcjonowania oraz osób sprawujących w nich funkcje;
  • danych publicznych – dokumentów urzędowych oraz stanowisk, wystąpień i ocen w sprawach publicznych, a także informacji o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych;
  • majątku publicznego – m.in. stanie majątku, jakim dysponuje dana jednostka, o tym co wchodzi w jego skład czy o jej planowanych wydatkach.

 

Jak złożyć wniosek?

Złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest bardzo proste. Po pierwsze, forma złożenia wniosku jest dowolna, w zależności od naszych preferencji możemy więc wysłać e-mail, list pocztą tradycyjną, czy złożyć pismo z wnioskiem przez skrzynkę ePUAP. Dane teleadresowe, na które możemy kierować wniosek powinny być zamieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej odpowiedniego organu.

Po drugie, nie musimy uzasadniać wniosku – nie musimy tłumaczyć, dlaczego chcemy uzyskać daną informację. We wniosku powinniśmy natomiast wskazać, jakie informacje konkretnie chcemy otrzymać (zakres żądanych informacji) oraz określić miejsce i sposób jej dostarczenia (np. listem tradycyjnym na podany przez nas adres, elektronicznie na podany przez nas adres e-mail, czy chcemy otrzymać dane w formie edytowalnej) .

Najlepiej będzie, jeżeli podpiszemy wniosek – nie musi być to jednak podpis odręczny ani kwalifikowany podpis elektroniczny – możemy np. w treści e-maila podpisać wniosek imieniem i nazwiskiem.

Może się zdarzyć, że w chwili składania przez nas wniosku organ nie dysponuje informacją, o którą pytamy, ale może ją uzyskać przetwarzając inne posiadane przez siebie informacje – jest to tzw. informacja przetworzona. Wnioskując o udostępnienie informacji przetworzonej powinniśmy dodatkowo wykazać, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

 

Kiedy dostaniemy odpowiedź?

Podmiot, od którego chcemy uzyskać informację publiczną, powinien udostępnić ją nie później niż w ciągu 14 dni kalendarzowych od dnia złożenia wniosku. Może jednak zdarzyć się, że nie będzie w stanie udostępnić nam informacji w tym terminie. W takim wypadku powinien przed upływem 14 dni poinformować nas o powodach opóźnienia oraz o terminie udostępnienia informacji, który nie może być dłuższy niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

 

Jakie są koszty złożenia wniosku o udostępnienie informacji?

Udostępnienie informacji publicznej nie podlega opłacie. Jeżeli jednak w wyniku udostępnienia informacji podmiot udostępniający ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub z koniecznością przekształcenia informacji w formę w nim wskazaną (np. sporządzeniem kopii udostępnianych dokumentów czy udostępnieniem ich na odpowiednim nośniku danych) , może pobrać od nas opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. W takim wypadku podmiot ten powinien w terminie 14 dni od dnia złożenia przez nas wniosku powiadomić nas o wysokości opłaty. Wówczas, jeżeli nie chcemy ponosi takich kosztów, możemy zmienić treść wniosku co do sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofać wniosek. Aby zmienić lub wycofać wniosek, musimy poinformować o tym organ w terminie 14 dni od zawiadomienia nas o wysokości opłaty.

 

Czy urząd może nie udostępnić informacji publicznej?

Bywają sytuacje, kiedy urząd może odmówić udostępnienia informacji, o którą wnioskujemy. Prawo dostępu do informacji publicznej nie jest nieograniczone, ale w przypadku odmowy udzielenia nam informacji, urząd powinien wydać i doręczyć nam decyzję administracyjną z odmową oraz jej uzasadnieniem. Wówczas my mamy prawo odwołać się od takiej decyzji lub złożyć na decyzję skargę do sądu administracyjnego.

Może też być tak, że nie dostaniemy informacji, o które prosimy, bo urząd uzna, że nie są one informacją publiczną (w tej sytuacji nie wydaje decyzji administracyjnej). W takiej sytuacji lub w każdej innej, gdy nie otrzymamy żądanej informacji, możemy złożyć ponaglenie lub skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu, który powinien udostępnić nam informację publiczną.

 

Jak to się robi w praktyce?

Przykład wniosku o udostępnienie informacji publicznej podajemy na naszej stronie internetowej w tekście Beaty Kwiatkowskiej “Zburzymy komórki, wyremontujemy wieżę”. Jako Stowarzyszenie chciałyśmy uzyskać informacje od Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków (BMKZ) w Żyrardowie w sprawie wyburzenia XIX-wiecznych komórek przydomowych. Zapytałyśmy, kto składał wniosek o ich rozbiórkę i jaka była treść uzasadnienia zgody. Treść naszego wniosku, odpowiedź BMKZ oraz więcej informacji o rozbiórce znajdziemy we wspomnianym wyżej artykule. A już za tydzień opublikujemy artykuł poradniczy, jak przygotować dobry wniosek oraz gdzie szukać wsparcia, kiedy nasz wniosek zostałby odrzucony.


autorka – Adela Gąsiorowska

cytowanie wymaga podania źródła